Di dîroka felsefeyê de gelek feylozofên mezin bandor li ser ramana mirovahiyê kirine. Ji bo ku hêsan bibe, em dikarin wan li gorî serdeman dabeş bikin:
Serdema Kevn (Yewnaniya Kevn) Bingeha felsefeya rojava li vê serdemê hat avêtin.
Sokrat (Socrates): Bavê felsefeya exlakê ye. Wî pirtûk nizanîn, lê bi pirsên xwe mirov daxistin ser riya ramanê.
Platon (Plato): Şagirtê Sokrat e. Bi "Teoriya Îdeayan" navdar e; dibêje cîhana ku em dibînin tenê siyek e.
Arîsto (Aristotle): Şagirtê Platon e. Bingeha zanist, mentiq û felsefeya xwezayê ava kir.
Serdema Navîn û Cîhana Îslamî Di vê serdemê de felsefe û ol hatin cem hev.
Îbn Sîna (Avicenna): Hem feylozof hem jî bijîşkekî mezin bû. Felsefeya Arîsto û ramana Îslamî gihand hev.
Farabî (Alpharabius): Wekî "Mamosteyê Duyem" (li pey Arîsto) tê naskirin. Li ser siyaset û bajarekî îdeal nivîsî.
Xenî (Ahmedê Xanî): Di wêjeya kurdî de bi ramanên xwe yên felsefî, felsefeya evînê û neteweyî pêşeng e.
Serdema Nû (Ronesans û Ronahîdarî) Sedsalên ku mirovahiyê berê xwe da aqil û zanistê.
René Descartes: Bi gotina xwe ya navdar "Ez difikirim, nexwe ez heme" (Cogito ergo sum) guman kir wekî rêbaz bikar anî.
Immanuel Kant: Sînorên aqilê mirov xêz kirin û li ser erk û exlakê felsefeyeke nû ava kir.
Serdema Hemdem (Sedsala 19 û 20) Felsefeya ku rasterast li ser rewşa mirov a psîkolojîk û civakî radiweste.
Friedrich Nietzsche: Li dijî nirxên kevneşopî derket û têgeha "Serovemir" (Übermensch) derxist pêş.
Karl Marx: Felsefe bir qada aborî û civakê; pergala kapîtalîzmê rexne kir û bingehê komunîzmê avêt.
Jean-Paul Sartre: Nûnerê herî mezin ê felsefeya Hebûnparêziyê (Eksîstansiyalîzm) ye. Dibêje mirov azad e û berpirsiyarê jiyana xwe ye.
Ev bersiv ji Gemini hate wegirtin.
Comments
Post a Comment